Śnieżna ślepota w górach: jak chronić oczy przed słońcem odbitym od śniegu
Śnieżna ślepota to oparzenie rogówki i spojówki promieniowaniem ultrafioletowym, które w górach zimą dociera do oczu podwójnie: bezpośrednio ze słońca i odbite od śniegu. Objawy pojawiają się zwykle kilka godzin po ekspozycji: ból, pieczenie, uczucie piasku pod powiekami, łzawienie i silna wrażliwość na światło. Przed śnieżną ślepotą chronią okulary przeciwsłoneczne z pełnym filtrem UV, najlepiej w kategorii 3 lub 4, z osłonami bocznymi albo gogle. Nosić je trzeba także w pochmurne dni, bo promieniowanie UV przenika przez chmury. Gdy objawy już wystąpią, pomaga odpoczynek w ciemnym pomieszczeniu, zimne okłady i krople nawilżające, a przy silnym bólu wizyta u lekarza.
Dlaczego w górach zimą tak łatwo o poparzenie oczu
Świeży śnieg odbija nawet ponad 80 procent padającego na niego promieniowania UV. Dla porównania trawa odbija go zaledwie kilka procent. Do tego z każdym tysiącem metrów wysokości natężenie promieniowania rośnie, bo nad nami jest cieńsza warstwa atmosfery. Na zaśnieżonej hali czy grani oczy dostają więc znacznie większą dawkę UV niż latem na plaży.
Ryzyko rośnie, gdy:
- spędzamy wiele godzin na otwartym, zaśnieżonym terenie, na przykład na skiturach lub długiej wycieczce,
- niebo jest zachmurzone, a mimo to UV dociera do ziemi, tylko nie czujemy ostrego słońca,
- nosimy okulary bez osłon bocznych, przez co promieniowanie odbite od śniegu wpada z boku i od dołu,
- zdejmujemy gogle na podejściu, bo parują, i idziemy bez ochrony przez godzinę lub dwie.
Objawy i pierwsza pomoc
Śnieżna ślepota zdradliwie nie boli od razu. Objawy pojawiają się zwykle po 6 do 12 godzinach, często wieczorem w schronisku lub w nocy. Typowe są:
- ból i pieczenie oczu, uczucie piasku pod powiekami,
- silne łzawienie i zaczerwienienie,
- światłowstręt, czyli ból przy patrzeniu na światło,
- obrzęk powiek i zamazane widzenie, a w ciężkich przypadkach chwilowa utrata ostrości wzroku.
Pierwsza pomoc polega przede wszystkim na odciążeniu oczu. Przejdź do ciemnego pomieszczenia lub załóż ciemne okulary, przyłóż na zamknięte powieki chłodne, wilgotne okłady i stosuj krople nawilżające bez konserwantów. Zdejmij soczewki kontaktowe i nie zakładaj ich, dopóki objawy nie miną. Nie trzyj oczu, bo możesz uszkodzić podrażnioną rogówkę. Na ból pomagają zwykłe leki przeciwbólowe dostępne bez recepty. Przez kolejny dzień lub dwa nie wracaj na śnieg bez dobrych okularów, bo podrażnione oczy są jeszcze bardziej wrażliwe.
Objawy zwykle ustępują w ciągu jednego do trzech dni. Jeśli ból jest silny, widzenie się nie poprawia albo dolegliwości trwają dłużej, trzeba zgłosić się do okulisty. Podstawy pierwszej pomocy w górach warto przećwiczyć wcześniej, o czym piszemy w tekście o tym, jak wybrać kurs pierwszej pomocy przed wyjazdem w wysokie góry.
Jakie okulary i gogle wybrać
Przyciemnienie szkła to nie to samo co filtr UV. Ciemne okulary bez filtra są wręcz groźniejsze niż ich brak, bo źrenica się rozszerza i do oka wpada więcej promieniowania. Przy wyborze zwróć uwagę na oznaczenia:
| Oznaczenie | Co oznacza | Gdzie się sprawdzi |
|---|---|---|
| UV400 lub 100 procent UV | Pełna ochrona przed promieniowaniem UVA i UVB | Zawsze, to podstawowy wymóg |
| Kategoria filtra 3 | Silne przyciemnienie, dobre na słoneczne dni | Szlaki, stok, spacery po śniegu |
| Kategoria filtra 4 | Bardzo silne przyciemnienie | Wysokie góry, lodowce, długie przebywanie na śniegu; nie nadaje się do prowadzenia samochodu |
| Szyba fotochromowa | Ciemnieje i jaśnieje zależnie od natężenia światła | Zmienne warunki, wycieczki przez las i otwarty teren |
Dobre okulary górskie mają szeroki kształt dopasowany do twarzy albo boczne osłony. Na stok i przy silnym wietrze lepiej sprawdzają się gogle z filtrem UV, które chronią też przed zimnym powietrzem i śniegiem. Warto mieć zapasową parę, na przykład tanie, ale certyfikowane okulary w plecaku, bo zgubione lub zaparowane gogle to częsty początek kłopotów.
Okulary korekcyjne i soczewki kontaktowe
Osoby noszące okulary korekcyjne mają kilka możliwości. Mogą zamówić okulary przeciwsłoneczne z korekcją wady wzroku, kupić gogle o konstrukcji pozwalającej założyć je na zwykłe okulary albo nosić nakładki z filtrem UV. Przy soczewkach kontaktowych sprawdź, czy mają filtr UV, ale pamiętaj, że chronią tylko rogówkę, a nie spojówki i powieki, więc i tak potrzebne są okulary przeciwsłoneczne. Na mrozie i wietrze soczewki mogą wysychać, dlatego warto mieć ze sobą krople nawilżające. Osoby po zabiegach laserowej korekcji wzroku powinny zapytać okulistę, jak długo po zabiegu muszą szczególnie chronić oczy przed słońcem.
Oczy, skóra i dzieci na śniegu
Słońce odbite od śniegu poparzy nie tylko oczy, ale też skórę twarzy, zwłaszcza nos, policzki i dolną część brody, które latem rzadko się opalają. Krem z wysokim filtrem stosuj zimą tak samo starannie jak latem, a usta chroń pomadką z filtrem. Szczegóły pielęgnacji opisujemy w tekście o tym, jak dbać o skórę podczas zimowego pobytu w górach.
Dzieci są bardziej wrażliwe na promieniowanie UV, a przy tym rzadko same pamiętają o okularach. Wybieraj dla nich modele z elastycznym paskiem lub gogle narciarskie i sprawdzaj w ciągu dnia, czy ich nie zdjęły. Komplet zimowego wyposażenia, od okularów po rękawice, uzupełnisz, korzystając z listy z artykułu o tym, jak ubrać się na wycieczkę w góry zimą. Dobre okulary to niewielki wydatek, który pozwala cieszyć się słonecznym dniem w Tatrach bez bolesnej nocy w schronisku.
Przeczytaj także
Jak bezpiecznie chodzić po Tatrach w listopadzie, gdy szlaki są oblodzone
SportW listopadzie w dolinach jest jesiennie, a wyżej już zimowo. Podpowiadamy, które szlaki wybrać, kiedy wystarczą raczki, a kiedy potrzebne są raki, i…
Czytaj więcej: Jak bezpiecznie chodzić po Tatrach w listopadzie, gdy szlaki są oblodzoneDlaczego kąpiele w górskich potokach mają właściwości zdrowotne
ZdrowieGórskie potoki, z ich krystalicznie czystą wodą i naturalnym otoczeniem, kryją w sobie znacznie więcej niż tylko źródło orzeźwienia.
Czytaj więcej: Dlaczego kąpiele w górskich potokach mają właściwości zdrowotneJak rozpoznać pierwsze objawy hipotermii w górach
SportHipotermia w górach to wroga, której nie wolno lekceważyć. Każdy miłośnik górskich wędrówek powinien być świadomy jej pierwszych objawów, a przede…
Czytaj więcej: Jak rozpoznać pierwsze objawy hipotermii w górach